Paragrafta Konu

Konu, parçada üzerinde durulan kavram ya da sorundur; “Bu parça ne hakkında?” sorusunun karşılığıdır. Yargı bildirmez; sözcük ya da sözcük grubu biçimindedir. Konuyu doğru belirlemek başlık ve ana düşünce sorularını da kolaylaştırır.

Konuyu Belirleme

Parçada en çok tekrarlanan kavramı bul, sonra o kavramın hangi yönüyle ele alındığını belirle. Konu bu ikisinin birleşimidir; tek başına kavram adı çoğu zaman yetersiz kalır.

• Konu parçanın tamamına yayılır; yalnızca bir cümlede geçen ayrıntı konu olmaz.
• Konu yargı bildirmez, bu yüzden cümle biçiminde ifade edilmez.
• Genellikle “... sorunu”, “... etkisi”, “... değişimi” gibi sınırlanmış bir söz öbeğidir.

Kapsam Ölçütü

Konu sorularında çeldiriciler kapsam üzerinden kurulur. Doğru seçenek, parçayı ne eksik ne fazla karşılayan seçenektir.

• Çok geniş seçenek: parçanın ele almadığı alanları da içine alır.
• Çok dar seçenek: parçanın yalnızca bir bölümünü karşılar.
• Doğru seçenek çoğu zaman genel kavramın sınırlandırılmış biçimidir.

Konu, Ana Düşünce ve Başlık

Bu üç kavram iç içe geçer ama görevleri farklıdır. Aralarındaki ayrımı netleştirmek, üç soru tipini birden kazandırır.

• Konu: parçanın neyi ele aldığı.
• Ana düşünce: yazarın o konuda söylediği yargı.
• Başlık: konuyu ya da ana düşünceyi kısaca adlandıran söz.

Konu Türlerini Tanımak

Parçaların konuları belirli alanlardan gelir ve alanı tanımak okuma hızını artırır. Sanat, edebiyat, bilim, eğitim, toplum ve doğa konulu parçalar sınavda sık karşına çıkar. Alanı bilmek, parçanın hangi kavramlar etrafında döneceğini önceden sezmeni sağlar.

• Sanat ve edebiyat parçalarında yazar, şair, eser ve okur ilişkisi öne çıkar.
• Bilim ve teknoloji parçalarında araştırma sonuçları ve nedensellik bağı ağır basar.
• Toplum konulu parçalarda bir sorun ortaya konur ve çözüm tartışılır.
• Alanı tanımak konuyu bulmayı kolaylaştırır ama seçenek yine parçadan doğrulanmalıdır.