Paragrafta Ana Düşünce
Ana düşünce, yazarın parçayı yazma amacını tek cümlede özetleyen yargıdır. Parçadaki bütün cümleler bu yargıyı desteklemek için vardır. Paragraf bölümünün en çok soru gelen başlığıdır.
Ana Düşünceyi Bulma Yolu
Parçayı okuduktan sonra kendine tek bir soru sor: yazar bunu bana niçin anlattı? Bu sorunun cevabı ana düşüncedir. Ana düşünce tek bir cümleden değil, parçanın bütününden çıkar.
- Çoğu parçada giriş ya da sonuç cümlesinde belirir.
- Bazı parçalarda hiçbir cümlede açıkça yazmaz; sen çıkarırsın.
- Soru kökleri: ana düşünce, ana fikir, vurgulanmak istenen, asıl anlatılmak istenen.
- Örneklerin kendisi değil, örneklerin götürdüğü sonuç ana düşüncedir.
Doğru Seçeneğin Özellikleri
Ana düşünceyi veren seçenek iki ölçütü birden karşılar: parçanın tamamını kapsar ve parçanın dışına taşmaz. Bu iki ölçütü uygulamak, çoğu soruda üç seçeneği hemen eler.
- Yargı bildirir; konu adı gibi tek sözcük ya da sözcük grubu değildir.
- Parçanın bir bölümünü değil, bütününü karşılar.
- Parçada geçmeyen hiçbir bilgi eklemez.
Çeldirici Tipleri
Ana düşünce sorularında çeldiriciler belirli kalıplarla üretilir. Bu kalıpları tanırsan seçenekleri okurken hangisinin neden yanlış olduğunu adlandırabilirsin.
- Kapsamı daraltan seçenek: parçanın yalnızca bir cümlesini karşılar, yardımcı düşüncedir.
- Kapsamı genişleten seçenek: parçada söylenmeyen genel bir hüküm ekler.
- Doğru ama parçada olmayan seçenek: gerçekte doğrudur, metinde geçmez.
- Ters seçenek: parçanın söylediğinin tersini savunur.
Ana Düşünce ile Konu Farkı
Bu iki kavramı karıştırmak en sık yapılan hatadır. Konu parçanın neyi ele aldığını, ana düşünce ise o konuda ne söylendiğini bildirir.
- Konu “ne hakkında?”, ana düşünce “ne diyor?” sorusuna cevaptır.
- Konu sözcük grubudur, ana düşünce yargı bildiren cümledir.
- Aynı konuda yazılmış iki parçanın ana düşüncesi birbirine zıt olabilir.
Sınavda dikkat
- Seçeneği okurken “bu, parçanın tamamını karşılıyor mu?” diye sor; karşılamıyorsa ele.
- Parçanın son cümlesi çoğu zaman ana düşünceyi toparlar, ama bunu kural sayma.
- Genel bilgine göre doğru olan seçenek, parçada yoksa yanlıştır.
- Kesinlik bildiren sözcük içeren seçenekleri parçadan doğrulamadan işaretleme.
Bu konudan neler sorulur?
- Parçanın ana düşüncesinin bulunması istenir.
- Parçada asıl anlatılmak istenenin seçilmesi istenir.
- Yazarın bu parçayı yazma amacının belirlenmesi istenir.
- Parçanın ana düşüncesiyle örtüşen ya da örtüşmeyen yargının sorulması.
Şimdi bu konudan soru çöz
Okumak yarısı; asıl öğrenme soru çözerken oluyor. Yanlışların otomatik olarak çalışma defterine düşer ve doğru zamanlarda tekrar karşına çıkar.