Atatürk İlke ve İnkılapları
İnkılaplar, bağımsızlığı kazanan toplumu çağdaş bir hukuk ve kültür düzenine taşıma projesidir. Siyasi, hukuki, eğitim ve toplumsal alanlarda birbirini tamamlayan adımlar atıldı. Sen her inkılabın hangi ilkeye hizmet ettiğini eşleştirerek çalışmalısın.
Temel ve bütünleyici ilkeler
Altı temel ilke 1937'de anayasaya girdi. Bütünleyici ilkeler ise bu ilkeleri açıklayan ve destekleyen değerlerdir.
- Temel ilkeler: Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık
- Bütünleyici ilkeler: millî egemenlik, millî birlik ve beraberlik, yurtta sulh cihanda sulh, çağdaşlık, bilimsellik ve akılcılık, insan ve insanlık sevgisi
Siyasi alandaki inkılaplar
Egemenliğin kaynağı hanedandan millete geçirildi ve devletin yönetim biçimi netleştirildi.
- Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
- Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)
- Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924)
Hukuk alanındaki inkılaplar
Din esaslı hukuk düzeni yerine, laik ve tek tip bir hukuk sistemi kuruldu. Bu düzenlemeler özellikle kadın haklarında büyük değişim yarattı.
- Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması (3 Mart 1924)
- 1924 Anayasası'nın kabulü
- Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926): tek eşlilik, resmî nikâh, mirasta eşitlik
- Kadınlara belediye (1930), muhtarlık (1933) ve milletvekili (1934) seçme-seçilme hakkı
Eğitim, kültür ve toplum
Eğitimde birlik sağlandı, okuryazarlığı artıracak ve günlük hayatı çağdaşlaştıracak düzenlemeler yapıldı.
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)
- Harf İnkılabı (1 Kasım 1928) ve Millet Mektepleri
- Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932)
- Şapka Kanunu (1925), tekke ve zaviyelerin kapatılması (1925)
- Takvim, saat ve ölçülerde uluslararası sisteme geçiş
- Soyadı Kanunu (1934), lakap ve unvanların kaldırılması (1934)
Sınavda dikkat
- 3 Mart 1924'te üç kanun birden çıktı: halifelik kaldırıldı, Şeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırıldı, öğretim birleştirildi.
- Laiklik ilkesine en çok hizmet eden inkılaplar hukuk ve eğitim alanındakilerdir.
- Medeni Kanun hem laiklik hem halkçılık ilkesiyle ilişkilendirilir.
- Saltanatın kaldırılması cumhuriyete geçişin, halifeliğin kaldırılması laikliğin önünü açtı.
Bu konudan neler sorulur?
- Bu konudan en çok şu tip sorulur: verilen inkılap hangi ilkeyle doğrudan ilişkilidir?
- İnkılapların kronolojik sıralaması sorulur.
- Kadın haklarıyla ilgili düzenlemelerin yılları sorulur.
- 3 Mart 1924 tarihli kanunların ortak amacı sorulur.
Şimdi bu konudan soru çöz
Okumak yarısı; asıl öğrenme soru çözerken oluyor. Yanlışların otomatik olarak çalışma defterine düşer ve doğru zamanlarda tekrar karşına çıkar.