Sanayi
Sanayi, hammaddenin işlenerek katma değeri yüksek ürüne dönüştürülmesidir. Türkiye'de sanayi, ulaşımın kolay ve pazarın geniş olduğu Marmara başta olmak üzere batı kesimlerde yoğunlaşır. Sınavda bir tesisin neden o yere kurulduğu sorulur.
Sanayiyi Etkileyen Faktörler
Bir sanayi tesisinin yeri tesadüfen seçilmez. Hammadde, enerji, ulaşım, pazar ve iş gücü birlikte değerlendirilir.
- Hammaddesi bozulabilen veya hacimli olan tesisler hammaddeye yakın kurulur.
- Ürünü hacimli ya da kırılgan olan tesisler pazara yakın kurulur.
- Ulaşım kolaylığı, özellikle liman ve karayolu bağlantısı belirleyicidir.
- Nitelikli iş gücü ve sermaye birikimi sanayinin yoğunlaşmasını hızlandırır.
Başlıca Sanayi Kolları
Sanayi kollarını hammaddesiyle birlikte öğrenirsen dağılışını da açıklayabilirsin. Tarıma dayalı sanayi, üretim alanlarına yakın kurulma eğilimindedir.
- Dokuma sanayisi: pamuk ve yün üretim alanlarına yakın gelişmiştir.
- Gıda sanayisi: çay, şeker ve konserve fabrikaları hammaddeye yakındır.
- Demir-çelik sanayisi: kömür ve demir kaynaklarına, limana yakın kurulur.
- Otomotiv ve petrokimya: sermaye, teknoloji ve liman avantajı gerektirir.
- Çimento sanayisi: hammaddesi her yerde bulunduğundan pazara yakın kurulur.
Sanayinin Dağılışı ve Etkileri
Sanayinin belirli bölgelerde toplanması, göç ve kentleşmeyi doğrudan tetikler. Bu nedenle sanayi soruları çoğu zaman nüfus konusuyla birlikte gelir.
- Marmara Bölgesi, ulaşım ve pazar avantajıyla sanayinin en yoğun olduğu bölgedir.
- Ege, Çukurova ve İç Anadolu'nun bazı merkezleri sanayide öne çıkar.
- Sanayileşen yerler yoğun göç alır, kentleşme hızlanır.
- Sanayi, hava ve su kirliliğinin başlıca kaynaklarındandır.
Sınavda dikkat
- Hammaddeye yakınlık mı pazara yakınlık mı sorusunda ölçüt, hammaddenin bozulabilir veya ağır olmasıdır.
- Sanayinin gelişmesi tarımda çalışan nüfus oranını düşürür.
- İhracatta sanayi ürünlerinin payının artması, ekonomik gelişmişliğin göstergesidir.
Bu konudan neler sorulur?
- Bu konudan en çok şu tip sorulur: bir fabrikanın kuruluş yerini belirleyen temel faktörü bulma.
- Sanayi kolu ile kullandığı hammaddeyi eşleştirme soruları çıkar.
- Sanayileşmenin nüfus, göç ve çevre üzerindeki etkileri sorulur.
Şimdi bu konudan soru çöz
Okumak yarısı; asıl öğrenme soru çözerken oluyor. Yanlışların otomatik olarak çalışma defterine düşer ve doğru zamanlarda tekrar karşına çıkar.