Nüfus ve Göç
Türkiye'nin nüfusu artmaya devam etse de artış hızı yıllar içinde yavaşlamıştır. Nüfusun dağılışı doğal ve beşerî etkenlere bağlıdır; kıyı ovaları ve sanayi merkezleri yoğun, yüksek ve engebeli alanlar seyrektir. Göç ise hem kaynak hem de hedef bölgede belirgin sonuçlar doğurur.
Nüfusun Dağılışı
Nüfus, iklimin elverişli ve ekonomik faaliyetlerin çeşitli olduğu yerlerde toplanır. Dağılışı açıklarken doğal etkenlerle beşerî etkenleri birlikte düşünmelisin.
- Yoğun alanlar: Marmara çevresi, İzmir ve çevresi, Çukurova, Karadeniz kıyı şeridi.
- Seyrek alanlar: Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri, Tuz Gölü çevresi, Menteşe yöresi.
- Doğal etkenler: iklim, yer şekilleri, toprak verimliliği, su kaynakları.
- Beşerî etkenler: sanayi, tarım, turizm, ulaşım ve madencilik.
Nüfus Yoğunluğu Hesapları
Yoğunluk soruları formül bilgisiyle kolayca çözülür. Hangi yoğunluğun sorulduğunu ifadeden anlaman yeterlidir.
- Aritmetik yoğunluk = toplam nüfus / yüz ölçümü
- Tarımsal yoğunluk = kırsal nüfus / tarım alanı
- Fizyolojik yoğunluk = toplam nüfus / tarım alanı
- Aritmetik yoğunluk yüksek olan her yer kalabalık değildir; yüz ölçümü küçükse de yükselir.
Göç ve Sonuçları
Göç, insanların kalıcı ya da geçici olarak yer değiştirmesidir. Türkiye'de en yaygın biçimi kırdan kente doğru olan iç göçtür.
- Göç nedenleri: iş imkânı, eğitim, sağlık, tarımda makineleşme, doğal afetler.
- Göç alan yerde: konut yetersizliği, çarpık kentleşme, işsizlik ve altyapı sorunları artar.
- Göç veren yerde: nüfus azalır, yaş ortalaması yükselir, yatırımlar geriler.
- Mevsimlik göç kalıcı değildir; tarım işçiliği ve yaylacılıkla ilişkilidir.
Sınavda dikkat
- Nüfus artış hızının azalması, nüfusun azaldığı anlamına gelmez; nüfus artmaya devam eder.
- Nüfus piramidinin tabanı daralıyorsa doğum oranı düşüyor demektir.
- Göçün en belirgin göstergesi cinsiyet ve yaş dağılışındaki bozulmadır.
Bu konudan neler sorulur?
- Bu konudan en çok şu tip sorulur: nüfus yoğunluğu türlerini formülle hesaplama ve karşılaştırma.
- Nüfus piramidi yorumlanarak ülkenin gelişmişlik düzeyi sorulur.
- Göçün göç veren ve göç alan yerdeki sonuçlarını ayırt etme soruları çıkar.
Şimdi bu konudan soru çöz
Okumak yarısı; asıl öğrenme soru çözerken oluyor. Yanlışların otomatik olarak çalışma defterine düşer ve doğru zamanlarda tekrar karşına çıkar.