Bölgeler ve Çevre
Türkiye, 1941'de toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde 7 coğrafi bölgeye ve 21 bölüme ayrılmıştır. Bölgelerin adları konumdan, bölümlerin adları ise yerel özelliklerden gelir. Çevre sorunları ise hem bölgesel hem küresel ölçekte sınavda karşına çıkar.
Bölge Ayrımının Mantığı
Bölgeler; iklim, yer şekilleri, bitki örtüsü ve ekonomik özellikler dikkate alınarak belirlenmiştir. Dört bölge denize kıyısı olduğu için deniz adıyla, üçü bulunduğu konumla adlandırılır.
- Denize kıyısı olan bölgeler: Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz.
- Kıyısı olmayan bölgeler: İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu.
- Yüz ölçümü en büyük bölge Doğu Anadolu, en küçük bölge Güneydoğu Anadolu'dur.
- Nüfusu ve nüfus yoğunluğu en fazla olan bölge Marmara'dır.
Bölümler
Bölgeler kendi içinde bölümlere ayrılır ve toplam 21 bölüm vardır. Bölüm sayısı, bölge içindeki doğal çeşitliliğin göstergesidir.
- Marmara, İç Anadolu ve Doğu Anadolu dörder bölüme ayrılır.
- Karadeniz üç bölüme ayrılır: Batı, Orta ve Doğu Karadeniz.
- Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu ikişer bölümden oluşur.
- Bölüm adları genellikle akarsu havzası veya yöre adından gelir.
Çevre Sorunları
Çevre sorunları çoğunlukla insan kaynaklıdır ve sınırları aşabilir. Bu yüzden yerel önlemler kadar uluslararası iş birliği de gerekir.
- Erozyon, bitki örtüsünün tahribi ve yanlış tarım uygulamalarıyla artar.
- Hava kirliliği sanayi, ısınma ve trafik kaynaklıdır; çukur alanlarda etkisi büyür.
- Su kirliliği sanayi atıkları, evsel atıklar ve tarım ilaçlarından kaynaklanır.
- Küresel sorunlar: küresel ısınma, ozon tabakasının incelmesi ve asit yağmurları.
- Millî parklar ve koruma alanları, doğal mirasın korunması için ayrılır.
Sınavda dikkat
- Coğrafi bölge ile idari bölge farklıdır; bölge sınırları il sınırlarıyla çakışmak zorunda değildir.
- Yüz ölçümü büyük olan bölgenin nüfusu da fazla olacak diye bir kural yoktur.
- Bir çevre sorununun küresel mi yerel mi olduğunu, etkisinin sınır aşıp aşmadığına bakarak belirle.
Bu konudan neler sorulur?
- Bu konudan en çok şu tip sorulur: bölge ve bölüm sayıları ile bölgelerin karşılaştırılması.
- Verilen çevre sorununun nedenini ve alınabilecek önlemi belirleme soruları çıkar.
- Bölgelerin yüz ölçümü, nüfus ve yoğunluk sıralaması sorulur.
Şimdi bu konudan soru çöz
Okumak yarısı; asıl öğrenme soru çözerken oluyor. Yanlışların otomatik olarak çalışma defterine düşer ve doğru zamanlarda tekrar karşına çıkar.